Zonder diploma als leraar voor de klas gaan staan, zou in Nederland heel vreemd zijn. In Zambia is het heel gebruikelijk, want er is een groot tekort aan gediplomeerde leerkrachten.
Veel scholen moeten dus creatief zijn en het anders oplossen. Vooral als ze – zoals de school van Peter – weinig te besteden hebben en niet het salaris kunnen bieden om voldoende ervaren leerkrachten aan te trekken. Ze roepen dan de hulp in van ‘stagiairs’, jongeren die nog geen lerarenopleiding hebben gevolgd maar wel graag het onderwijs in willen.
Voor veel van deze jongeren, die net van de middelbare school komen, is dit een uitkomst. Ze hebben vaak niet het geld om direct aan een vervolgstudie te beginnen en studiebeurzen zijn er maar heel beperkt.
Op deze manier kunnen ze eerst wat ervaring opdoen in de praktijk. Met de examenstof nog vers in hun hoofd, kunnen ze leerlingen vaak al veel leren. Het schoolhoofd, in ons geval Peter, begeleidt ze en helpt ze om lesplannen op te stellen. Al doende ontdekken ze de kneepjes van het vak gaandeweg vanzelf.
Als ze dan na een aantal jaren uiteindelijk de kans krijgen om te gaan studeren – met gespaard geld, hulp van familie, ondersteuning van de baas, of alsnog een studietoelage van de overheid – hebben ze al flink wat ervaring. Het is indrukwekkend om te zien hoe zelfverzekerd deze aspirant-leerkrachten soms al voor de klas staan en hoe ze eigenlijk niet van een échte leerkracht te onderscheiden zijn.
Maar uit onderzoek blijkt dat opgeleide leerkrachten het uiteindelijk toch beter doen en een groot verschil maken in de kwaliteit van het onderwijs. Ook op de school van Peter zien we dat opgeleide leerkrachten meer handvatten hebben meegekregen, de lessen handiger aanpakken en meer methodes en onderwijsvaardigheden kennen.
Daarom helpen we de loyale leerkrachten op Peters school ook om in deeltijd een opleiding te volgen naast hun werk op de school. Dat is een hele kostenpost voor een aantal jaren, dus helaas lukt dat niet voor iedereen tegelijk.
In ruil voor deze ondersteuning blijven ze dan nog een aantal jaar voor de school van Peter werken. Als ze daarna ergens anders meer kunnen gaan verdienen, kunnen we ze natuurlijk niet tegenhouden. Maar dan heeft de school toch al jaren veel aan hen gehad. En kunnen ze hun kennis en ervaring daarna weer op andere plekken inzetten.
Op de foto: Richard Banda is al enkele jaren een trouwe leerkracht bij Pemama, die zijn talent en toewijding al lang en breed heeft bewezen. Een opleiding heeft hij nog niet, maar die wil hij graag nog gaan volgen. Omdat een paar van zijn collega’s al aan het studeren waren, moest hij nog op zijn beurt wachten. We hopen hem binnenkort alsnog die kans te kunnen geven.
